Постојат периоди кога телото едноставно не функционира со вообичаеното темпо. Утрото започнува потешко, концентрацијата е намалена, движењето бара повеќе напор, а секојдневните обврски изгледаат како поголем товар од вообичаено. Ова чувство често го опишуваме како замор, недостаток на енергија или „забавен организам“.
Повременото намалување на енергијата е нормална реакција на недоволно спиење, стрес, интензивна физичка активност или промена на секојдневната рутина. Но кога чувството трае подолго, важно е да не се игнорира. Телото најчесто испраќа сигнали дека му недостига одмор, правилна исхрана, движење или медицинска проверка.
Наместо веднаш да посегнете по дополнително кафе или слатка храна, корисно е да ги разгледате навиките кои можат да влијаат врз вашата енергија.
Започнете со квалитетот на сонот
Недостатокот на сон е една од најчестите причини за чувство на забавеност. Сепак, не е важен само бројот на часови поминати во кревет, туку и квалитетот на спиењето.
Честото будење, доцното легнување, користењето телефон пред спиење, консумирањето кофеин во вечерните часови и непостојаната рутина можат да го нарушат природниот ритам на организмот.
Обидете се да легнувате и станувате во приближно исто време, вклучувајќи ги и слободните денови. Просторијата треба да биде тивка, затемнета и пријатна за спиење. Последниот обилен оброк е подобро да не биде непосредно пред легнување, а кафето, енергетските пијалаци и поголемите количества алкохол треба да се ограничат во вториот дел од денот.
Доколку спиете доволно, но сепак се будите исцрпени, особено ако силно ‘рчите или се будите со чувство дека ви недостига воздух, потребна е консултација со лекар.
Проверете дали јадете доволно и правилно
Телото не може да создава стабилна енергија без редовен внес на хранливи материи. Прескокнувањето оброци, строгите диети и премногу нискиот калориски внес можат да доведат до слабост, раздразливост и намалена концентрација.
Од друга страна, оброците богати со шеќер, бело брашно и заситени масти можат краткотрајно да ја зголемат енергијата, по што следува нагло опаѓање.
За постабилна енергија, оброкот треба да содржи извор на протеини, сложени јаглехидрати, зеленчук и умерено количество здрави масти. Добри примери се јајца со зеленчук и интегрален леб, риба со компир и салата, пилешко месо со ориз и зеленчук или леќа со свежа салата.
Редовните, избалансирани оброци можат да помогнат во одржувањето постабилно ниво на енергија во текот на денот.
Внимавајте на железото и витаминот Б12
Постојаниот замор понекогаш може да биде поврзан со недостаток на железо. Овој минерал е важен за создавањето хемоглобин, кој учествува во пренесувањето на кислородот низ организмот.
Железото го има во црвеното месо, јајцата, мешунките, спанаќот, семките и одредени збогатени житарки. Железото од растителните извори подобро се искористува кога се комбинира со витамин Ц, кој се наоѓа во пиперките, цитрусното овошје, кивито и брокулата.
Витаминот Б12 исто така е важен за создавањето црвени крвни клетки и нормалното функционирање на нервниот систем. Природно е присутен главно во месото, рибата, јајцата и млечните производи.
Недостатокот на железо или витамин Б12 не треба да се утврдува само според симптомите. Доколку заморот е долготраен, потребни се лабораториски испитувања и совет од лекар пред земање додатоци во исхраната.
Магнезиумот и витамините од Б-групата
Магнезиумот учествува во бројни процеси поврзани со создавањето енергија, функцијата на мускулите и нервниот систем. Може да се внесе преку јаткасти плодови, семки, мешунки, интегрални житарки и темнозелен зеленчук.
Витамините од Б-групата му помагаат на организмот да ја користи енергијата од храната. Витаминот Б1 може да се најде во интегралните житарки и мешунките, витаминот Б6 во рибата, пилешкото месо, компирот и бананите, а фолатите во зелениот зеленчук, гравот и цитрусното овошје.
Важно е да се запомни дека витамините и минералите не делуваат како моментален стимуланс. Тие го поддржуваат нормалното функционирање на организмот, особено кога се внесуваат преку разновидна и балансирана исхрана.
Не заборавајте на водата
Дури и благиот недостаток на течности може да биде проследен со главоболка, намалена концентрација, сува уста и чувство на замор.
Наместо да чекате да почувствувате силна жед, пијте вода во текот на целиот ден. Потребата за течности може да биде поголема при високи температури, физичка активност, зголемено потење или престој во загреани простории.
Кафето и чајот може да бидат дел од дневниот внес на течности, но водата треба да остане главен избор. Засладените пијалаци можат да обезбедат краткотрајна енергија, но не претставуваат добра замена за вода.
Движењето може да помогне, иако немате енергија
Кога се чувствуваме уморно, природната реакција е да останеме седнати или да легнеме. Сепак, долготрајната неактивност може дополнително да го зголеми чувството на забавеност.
Не е потребен интензивен тренинг. Десет до дваесет минути лесно пешачење, истегнување или едноставни вежби можат да ја подобрат циркулацијата и да помогнат да се чувствувате поразбудено.
Физичката активност треба да се зголемува постепено. Ако сте исцрпени поради болест, недоволно спиење или прекумерен тренинг, на телото може да му биде потребен одмор, а не дополнително оптоварување.
Целта е да направите разлика помеѓу заморот предизвикан од неактивност и исцрпеноста која бара закрепнување.
Намалете го постојаниот ментален притисок
Телото може да забави и поради долготраен психолошки стрес. Кога умот постојано е насочен кон обврски, рокови и грижи, организмот троши значителна енергија.
Кратките паузи во текот на денот, прошетката, длабокото дишење и ограничувањето на известувањата од телефон можат да помогнат во намалувањето на менталното оптоварување.
Корисно е големите задачи да се поделат на помали чекори. Наместо да се обидувате да завршите сè одеднаш, одредете една или две приоритетни задачи. Постојаното чувство дека „мора сè веднаш“ често создава дополнителен замор.
Кофеинот не го заменува одморот
Кафето може привремено да ја зголеми будноста, но не ја отстранува причината за заморот. Кога се користи во големи количества, може да предизвика нервоза, забрзана работа на срцето и нарушен сон.
Така се создава циклус во кој поради замор се пие повеќе кафе, а поради кофеинот спиењето станува полошо. Следниот ден потребата за стимуланс повторно се зголемува.
Обидете се кофеинот да го внесувате умерено и во првиот дел од денот. Наместо дополнителна шолја кафе, понекогаш покорисни се вода, хранлива ужина, свеж воздух или кратка прошетка.
Кога е потребно да разговарате со лекар?
Заморот што трае неколку недели или значително го нарушува секојдневното функционирање не треба да се игнорира.
Потребна е лекарска консултација доколку заморот е придружен со необјаснето слабеење или зголемување на телесната тежина, отежнато дишење, срцебиење, вртоглавица, бледило, продолжена тага, губење интерес, покачена температура или постојани болки.
Одредени состојби, како анемија, нарушувања на тироидната жлезда, недостиг на витамини, инфекции, нарушувања на спиењето и други здравствени проблеми, можат да предизвикаат долготраен недостаток на енергија.
Самостојното земање високи дози витамини и минерали не е замена за преглед и лабораториски анализи.
Слушајте ги сигналите на телото
Кога телото забавува, решението не е секогаш да се присилувате да работите повеќе. Понекогаш е потребен подобар сон, поквалитетен оброк, повеќе вода, кратко движење или одмор без чувство на вина.
Започнете со мали промени и следете како реагира организмот. Редовната исхрана, умереното движење, квалитетниот сон и управувањето со стресот се основа за стабилна енергија.
Ако и покрај подобрените навики заморот продолжува, побарајте стручен совет. Телото често навреме покажува дека нешто му недостига. Потребно е само да не ги игнорираме неговите сигнали.
